مردی برای تمام فصول

به انگیزه 21 خرداد؛ زادروز «فریدون شهبازیان»

مردی برای تمام فصول

نگارش: محمدرضا ممتازواحد

هر چند هنرمندی چون «فریدون شهبازیان» (متولد 21 خرداد 1321) را با بیش از پنج دهه فعالیت گستردهاش در عرصههای مختلف و متنوع موسیقی (از جمله تولیدات شعر و موسیقی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تا برنامههای رادیویی گلهای تازه و گلچین هفته و همچنین آثار موسیقی فیلم و موسیقی مجموعههای تلویزیونیاش تا سمت معاونت موسیقی صداوسیما و پایهریزی موسیقی پاپ در بعد از انقلاب و همچنین سابقه همکاریاش با ارکسترهای مطرحی چون ارکستر سمفونیک تهران (به رهبری حشمت سنجری)، ارکسترگلها (به رهبری روحالله خالقی)، ارکستر مجلسی رادیو و تلویزیون (به رهبری توماس کریستین داوید)، ارکستر صبا (به رهبری حسین دهلوی) و ارکستر ناسیونال فرانسه)؛ قاعدتاً بایستی از منظر موسیقایی مورد بحث و بررسی قرار داد ولی راقم این سطور معتقد است که آراء و نظرات شهبازیان را اتفاقاً باید بیشتر از منظر فراموسیقایی به تحلیل نشست.

این که اهمیت «جغرافیایی موسیقی» در نظر فریدون شهبازیان چیست و چرایی این موضوع که چرا در کنار تاریخ موسیقی بایستی جغرافیای موسیقی را نیز مورد بحث و نظر قرار داد؟ هرچند که تاریخ بر بُعد زمانی و جغرافی بر بُعد مکانی دلالت دارد ولی موقعیت و وضعیت موسیقی و تأثیر موسیقی در افکار و علایق مردم از جمله موارد مهم مغفول واقع شده اخیر است که مورد تأکید ایشان میباشد. همچنین دغدغه شهبازیان نسبت به «فرهنگ موسیقی» و توجه ایشان به عدم گستردگی آن (!) و تأکید وی بر «دلالت اخلاقی» این فرهنگ که مبتنی بر «تربیت اخلاقی» است که در این صورت، به تقویت بنیانهای فرهنگی و خاصه فرهنگ موسیقی خواهد انجامید. باید به این نکته توجه داشت، یک اثر موسیقایی فاخر وقتی با حیات انسان پیوند خواهد یافت که اخلاق (با تمام گستردگی معناییاش) در آن جریان داشته باشد؛ پس تأمل در ابعاد اخلاقی- هنری آثار یک هنرمند و تعمیق در بُعد زیباییشناختی حیات اخلاقی در آثار فاخر همان هنرمند، مسألهای است که باید کارشناسانهتر بدان پرداخت.

و البته پیشنهادات بنیاناندیشانه و بنیادگرایانه شهبازیان از جمله پیشنهاد ایجاد مرکز «سازمان موسیقی کشور» و همچنین تشکیل «فرهنگستان موسیقی» که با حمایت دولت، تأثیرات ژرفِ بنیانی و بنیادی را در حوزه اداره و حفظ و اشاعه موسیقی کشور و رعایت حقوق مادی و معنوی موسیقیدانان، به همراه خواهد داشت. ارائه این پیشنهادات به صورت مکتوب و مدون و در قالبی مشخص ولو حتی در صورت عدم تحقق آن، ثبت پروپوزال قابل اعتنا و ماندگاری را لااقل در تاریخ چهار دهه اخیر منجر خواهد ساخت.

هر چند ژانر موسیقی فریدون شهبازیان ارکسترال آوازی و غیر آوازی است ولی ساخت موسیقی آوازی مفصل و بر مبنای ردیف موسیقی دستگاهی ایران از موارد بسیار مهمی است که نمونه آن را در آثار «رباعیات خیام» و «شور عشق» میتوان شنید. آثاری که سبک موسیقی ملی ایران را بیش از از پیش اعتلاء بخشید و سرانجام با تشکیل «ارکستر ملی ایران» به ابتکار و اهتمام خود ایشان، یقیناً این ژانر موسیقی را به تکامل و تعالی بیشتر رهنمون خواهد ساخت.

این نوشتار به تاریخ 21 خرداد 96، در روزنامه صبا به چاپ رسید.