قائل و قائم به حفظ اصالت

درگذر از زادروز «هوشنگ ظریف»

قائل و قائم به حفظ اصالت

نگارش: محمدرضا ممتازواحد

با تأمل در حوزه جریانشناسی موسیقی پایتخت در قرن اخیر و با بحث و بررسی درخصوص جریان موسیقی کلاسیک و جریان موسیقی رسانهای - در تعامل و تبادل و یا تقایل هر یک با یکدیگر- ، میتوان آنگاه جایگاه تارنوازی هنرمند پیشکسوت «هوشنگ ظریف» (متولد 16 آذر 1317- تهران) و تجزیه و تحلیل تکنیک اجرایی ایشان در ارتباط با رپرتوار موسیقایی را در برآیند دو جریان مذکور به بحث و بررسی پرداخت. اینگونه است که سیر تکوینی و تکاملی تارنوازی هوشنگ ظریف محصول اعصار و فرایندی تدریجی در دورانشناختی هنری- موسیقایی است؛ از دوران تحصیل و سپس تدریس در هنرستان موسیقی و فعالیت در ارکستر هنرستان، همکاری با ارکسترهای وزارت فرهنگ و هنر و تالار رودکی، ورود به عرصه رسانه بهویژه رسانه رادیو که سبک و شیوه و بهعبارتی ویژگیها، مشخصهها و خصیصههای تارنوازی ایشان (از جمله: سونوریته سازی، مختصات تکنیکی در اجرا، مضرابگزینی و مضرابگذاری، انگشتگذاری، تمپو، زمانبندی، ریتم و مترگزینی و فرم ملودیک و ساختار جملهبندی) را در نموداری برآیندِ دو محور موسیقی کلاسیک و موسیقی رسانه - متغیر در منحنی زمان- قرار داده است. درخصوص رهیافتشناسی سبک و شیوه تارنوازی هوشنگ ظریف بایستی در مقاطع زمانی حدود سالهای بعد از 1327 (ورود به هنرستان)، 1335 (فارغالتحصیلی از هنرستان و استخدام در وزارت فرهنگ و هنر) و 9- 1348 (ورود به رادیو) تأمل کرد که همانطور که شرحش رفت منبعث از رهیافتهای آکادمیک و کلاسیک و در عین حال رسانهای است. اما به دلیل بُعد آکادمیک و از آنجا که ایشان از جمله آکادمسینهای عرصه موسیقی است، دیدگاه و رویکردش درخصوص ساز تار و رپرتوار (ردیف دستگاهی) فارغ از پایبندی به اصول آکادمیک این فن (از جمله: اهتمام به نتاسیون (نواختن از روی نت)، رعایت اصول نوازندگی و شیوههای تکنیکال نواختن ساز)، بر بداههنوازی و حفظ اصالت ساز و الحان نیز پیوسته تأکید داشته است. ابعاد فراموسیقایی ردیف، اندیشههای ذهنی و فراذهنی ردیف و زمانبندی و منطق ملودیپردازی ردیف از منظر استاد و جستجوی نشانهمعناهای پیدا و پنهان در سبک و شیوه نوازندگی ایشان خود جای بحث و بررسی ویژه دارد.

اما جناب ظریف در عین حال که نوازندهای موفق و در مقاطعی نوازندهای پرکار هم بوده است، تربیت هنرجو را هرگز رها نکرد و این عشق را از حدود سالهای دهه سی تا به الآن همواره و همچنان حفظ داشته است. وجود ارزندهاش برقرار و چون همیشه برفراز باد.

این یادداشت در روزنامه جامعه فردا با تیتر «حافظ اصالت» بهتاریخ 18 آذر 96، بهچاپ رسید.

قول و غزل در ساز و سخن...