پویایی اهالی فرهنگ در عصر ایستایی رسانههای جمعی

درگذر از 28 بهمن؛ زادروز «شهرام صارمی»

پویایی اهالی فرهنگ در عصر ایستایی رسانههای جمعی

نگارش : محمدرضا ممتازواحد

در مورد اتفاقات و رخدادهای موسیقایی «فرهنگسرای ارسباران» ( و فعالیتهای موسیقی این فرهنگسرا که حقیقتاً، به مثابه جشنوارهای سالیانه بوده که از ابتدای فروردین هر سال آغاز و در پایان اسفند خاتمه مییابد و سال بعد، نوبتِ آغاز جشنواره سالیانه بعدی است به گونهای که این فرهنگسرا را، همچون قطب موسیقی و کانونی موسیقایی در فرهنگسراهای پایتخت نمایان ساخته است)؛ در این خصوص و به طور حتم، بررسی افکار، آرا و عملکرد هنری و مدیریتی «شهرام صارمی» (مدیر بخش موسیقی فرهنگسرای ارسباران) غیرقابل اجتناب خواهد بود.

نحوه مدیریت، شیوه سیاستگذاری راهبردی و چگونگی سازماندهی و ضبط و ربط امور توسط ایشان، در این خصوص شایان اهمیت و توجه است. صارمی در رویکرد مدیریتی خود جلوهای توأمان از «اقتدار» و «انعطاف» را به نمایش میگذارد. رویکردی سلبی و ایجابی که دافعه و جاذبه را «با هم» به همراه دارد و این مهمّ بیتردید، یکی از اصول مدیریتی است. یک مدیر توانمند، با جاذبه و یا دافعهی صِرف نمیتواند به موفقیت برسد و برآیند این دو و تحت کنترل داشتن هر یک از این وجوه شخصیتی، مدیر را در راستای نیل به اهداف خود یاری خواهد ساخت. راهبریِ عملیاتی و مدیریت اجرایی او برخلاف رویکردهای مدیریتی معمول و مرسومی چون راهبری ستادی و مدیریت پشت میزنشینی، از ویژگیهای بارز نحوه مدیریت شهرام صارمی است.

بارها مشاهده شده است که به دلیل نبود نیروی انسانی کافی، صارمی خود شخصاً قبل از اجرای برنامه به سالن مراجعت داشته و با کنترل کردن میکروفنها و بلندگوها و هماهنگی با اتاق فرمان، به ساماندهی وضعیت صحنه و بررسی اوضاع سالن پرداخته است. این نکته را نیز نبایستی از یاد برد که قریب به اکثریت ارباب رجوعان صارمی، اصحاب فرهنگ، هنر و رسانه (آن هم با تنوع سلایق و تلون علایق گوناگون) میباشند و این مهم خود بیانگر و گویای صعوبت و حساسیت خاص شرایط کاری اوست. متأسفانه «مدیریت فرهنگی» و نقش و اهمیت آن در سیستم فرهنگی کشور، هنوز در ایران جایگاه خود را نیافته است.

شهرام صارمی (متولد 28 بهمن 1342)، کمانچهنواز و فارغالتحصیل دانشگاهی در حوزه موسیقی است. وجوه هنری و مدیریتی صارمی، از وی هنرمندی دلسوز و فرهنگساز و مدیری کارا و کوشا را به همگان شناسانده است. صارمی در طول این سالها سعی داشته که این فرهنگسرا را مأمنی برای اهالی موسیقی قرار دهد و چه بسیار از بزرگان موسیقی ایران که شاید کمتر در محافل و مجامع عمومی حضور یابند ولی به اعتبار صارمی و حضور وی، در فرهنگسرای ارسباران حاضر میشوند. به این مسأله نیز باید توجه داشت که بررسی کمی و کیفی برنامههای بیشمار موسیقی این فرهنگسرا خود علیحده موضوع دیگری است و جای نقد و نظری مجزا را باقی خواهد گذاشت ولی قدر مسلم، در وانفسای کنونی و در قهقرای حاضر، این جوش و خروش غنیمت و جای تقدیر و تحسین دارد. البته زحمات و خدمات دیگر فرهنگسراهای تهران و حومه را نیز، نبایستی نادیده انگاشت.

نقشآفرینی شهرام صارمی در جریانسازی فرهنگسرای ارسباران در حوزه فعالیتهای موسیقی بر جامعه موسیقی پوشیده نیست و به زعم راقم این سطور، این «جریانسازی»، امثال شهرام صارمی را جدا از مقام هنریشان، به مقام و منزلت بالاتری چون «خادم فرهنگی» ارتقاء بخشیده که رسالتی بس خطیر ولی در عین حال رشکبرانگیز است. موسیقیدانِ جریانسازی که با دست خالی، فرهنگسازی میکند.

در عصر انفعال رسانههای فراگیر دیداری و شنیداری (بالاخص «سیما»)، خودجوشی اهالی فرهنگ، موجد و موجب جریانهایی سازنده و تأثیرگذار شد. به عنوان نمونه، سلسله نشستهای تخصصی پژوهش در موسیقی ایرانی (به همت و کوشش بانو «عاصمه فندرسکی»)، سلسله نشستهای حوزه هنری (در زمان مدیریت «رضا مهدوی») و هماینک اتفاقات و رخدادهای مهم موسیقی در فرهنگسرای ارسباران (به همت و مدیریت شهرام صارمی) و بسیاری دیگر از جریانسازانِ فرهنگ و هنر که باید در مورد آنها بیشتر و بیشتر نوشت و نام آنها و خدمات و زحمات آنان را در تاریخ موسیقی پس از انقلاب، منظور داشت. نام این بزرگواران در تاریخ موسیقیِ چهار دهه اخیر، ثبت شده است؛ زیرا اینان یک نفر نبودند بلکه در عصر قهرِ رسانهها با موسیقی، به تنهایی یک «رسانه» شدند.

این نوشتار به تاریخ 25 بهمن 95، در روزنامه صبا به چاپ رسید.